Alıntı:Rahmetli Mustafa ÖZATİK'DEN

JET – Neoplan Üzerine Hatıralar

JET–Neoplan denince bende akılda kalan iki bilgi vardır.

Birincisi; 1965 başlarında, Sirkeci Garı’ndan Gülhane’ye çıkan, Hüdavendigâr Caddesi’nin başladığı noktada, Viva Otel’e çıkan yolun köşesinde, dönemi için oldukça modern ve büyük bir yazıhanesinin bulunduğudur. Hayal meyal kırmızı-sarı renkli Neoplan otobüslerini hatırlarım.

İkincisi ise; daha önce de bir yerlerde bahsettiğim gibi, 1968–1970 yılları arasında Ankara’da, Hipodrom’un arkasında, bir duvara paralel sanayi bölgesi sokağında gördüğüm manzaradır. Almanya’da çekilmiş siyah-beyaz fotoğraflardaki kısa Neoplanlardan ya da nezih bir ailenin önünde poz verilen o fotoğraftaki iki-üç otobüsün, camları kırılmış, her yeri dağılmış, çürümeye terk edilmiş hâlleri hâlâ gözümün önüne gelir.

Ustalarımız Neoplanlar için “şasesiz araba”, “çok nazik”, “Türkiye yollarına dayanmaz” gibi yorumlar yaparlardı. Ankara’da o vaziyette gördüğüm bu araçlar, ustalarımızın bize yaptığı telkinlerin zihnimizde bir gerçekliğe dönüşmesine sebep oldu. Hâlâ Neoplan, bilinçaltımda o gözle canlanır.
Ancak bir başka gerçek de şudur ki; Türkiye’de birileri bir şeye olumsuz not verdiyse, ağzıyla kuş tutsa bile değeri kolay kolay bulunmaz.

Elbette kendime göre bazı kıstaslarla, başka markalarla kıyasladığımda Neoplan’ın da eksik yönlerini buluyorum. Aslında tutucu olmak iyi bir şey değil; her fabrikanın kendi mühendisi ve ustası var. Diplomaları ve bilgileri Mahmutpaşa’dan satın alınmış değil.

Bir de SADE üstadımızın anlattığı, 1957 model altın rengi Neoplan meselesi vardır. O aracın ya kendisinin ya da eşinin, özel olarak IAA Frankfurt Fuarı için boya yerine altın kaplama yapıldığı söylenir. Tabii buna “Yuh!” diyenler de çıkabilir.

Dekorasyon işleriyle uğraşanlar bilir; plaka hâlinde, yanlış hatırlamıyorsam 20×20 ölçülerinde yapraklar Türkiye’de bile bulunuyordu. Muhtemelen o yöntemle yapılmış olabilir. Okulda dekorasyon dersinde mühendis hocamız bize tanıtmıştı. Koca bir sayfaya yanan kibrit tuttuğumuzda zerre kadar iz kalmamıştı. Saraylardaki koltuk çerçeveleri gibi parçaların onarımında da bu yöntem kullanılır.

Neoplan’ın bir diğer önemli özelliği ise; 302’ler gibi arkadan motorlu, şasesiz ve makassız, hava yastıklı süspansiyonla, yani tamamen fabrikasyon üretime geçen ilk otobüslerden biri olmasıdır.

Otobüs tipi: Neoplan SH 9/10
Fabrika: Neoplan
Üretim yılı: 1957
Motor: Henschel 522 DPK tipi, 6 silindir sıralı
97 kW (132 bg), 6.126 cc
Turbo versiyonu: 150 bg
Şanzıman: ZF 5/33 tipi

Daha detaylı fotoğraflarla anlatmak isterdim; fakat o becerim olmadığından çocukların izinden gelmesini bekleyeceğim. Biraz uzun oldu, kusura bakmayın.

Saygılarımla.